BOJO LAN BANDHA MUNG NGETERKE TEKAN GAPURA
Judul: BOJO LAN BANDHA MUNG NGETERKE TEKAN GAPURA: Sapa Sing Wani Melu Mlebu?
(Tema: Hakekat Alam Barzah )
Penyaji: Abu Najieb @santrilawu
Kitab Rujukan: Riyadhus Shalihin, Tafsir Ibnu Katsir, Fathul Bari, Ahwalul Qubur (Ibnu Rajab).
I. MUKADIMAH
Assalamu’alaikum Warahmatullahi Wabarakatuh.
“Pripun kabare Bapak-Bapak? Sehat? Ibu-Ibu? Tasih kiyat masak? Tasih kiyat ngomel? Alhamdulillah…”
“Tresna” Manungsa “Para jamaah… Kula niku kadang gumun kalih tiyang jaman sakniki. Bapak-bapak niku lak tresna banget kalih garwane nggih? Ibu-ibu nggih tresna banget kalih garwane? Jarene, ‘Sehidup Semati’. Preet…!”
“Cobi bayangaken, Pak. Umpami (amit sewu) panjenengan seda (mati) dinten niki. Garwa panjenengan nangis mboten? Nangis. Pirang dina? Seminggu? 40 dina? Bar 100 dina, wis mulai lirik-lirik randha/duda sebelah. Menapa malih yen garwane tasih ayu/ganteng, wah… cepet payu maneh!”
“Niku nembe Bojo. Dereng Bandha. Panjenengan kerja esuk sore, sikil nggo sirah, sirah nggo sikil, kangge tuku Montor/Mobil. Mobil di-elus-elus, di-semir ban-e nganti laler kepleset. Bareng panjenengan mati… Mobil niku melu mlebu kuburan mboten? Mboten! Paling pol mung ngeterke tekan Gapura Makam. Bar niku mobile mulih, dinggo anak lan mantu jalan-jalan.”
“Lha terus… Sapa sing wani nemani panjenengan ing njero jugangan sing peteng, sempit, lan nyenyet niku?”
“Bapak-bapak, Ibu-ibu ingkang kula hormati.
Tema kita dalu niki rada ‘ngeri-ngeri sedap’. Judhule: ‘Bojo lan Bandha Mung Ngeterke Tekan Gapura’.
Niki fakta lho, Pak. Panjenengan sakniki mungkin dadi ‘Raja’ ning omah. Disayang bojo, dihormati anak, disegani tangga.
Nanging, yen (amit sewu) nyawa niki dicabut… Status panjenengan langsung ganti.
Saka ‘Bapak Kepala Keluarga’ dadi ‘Jenazah’.
Saka ‘Juragan’ dadi ‘Almarhum’.
Klambi bathik sutra diganti mori, kasur empuk diganti lemah.”
II. FASE 1: REALITA SAKRATUL MAUT & PENYESALAN
“Sakderenge kita ngomongne kuburan, kita delok dhisik penyesalan wong sing arep mati. Niki ayat sing marai ulama Salaf nangis.”
DALIL 1: Panyuwunan Tiyang Mati (QS. Al-Munafiqun: 10)
Allah Ta’ala paring dhawuh:
وَأَنفِقُوا مِن مَّا رَزَقْنَاكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْلَا أَخَّرْتَنِي إِلَىٰ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُن مِّنَ الصَّالِحِينَ
“Lan infakna saperangan rejeki sing Wis Tak paringake marang sira, sadurunge teka pati marang salah siji ing antarane sira; banjur dheweke matur: ‘Duh Gusti, mbok inggih Panjenengan undur sakedhap malih ajal kula, supados kula saged sedekah lan dados tiyang sholeh’.”
Tafsir & Faedah (Menukik):
- Imam Ibnu Katsir (Tafsir Al-Qur’an Al-Azhim, Jilid 8, Hal. 133) njelasaken: “Saben wong sing kurang sangu amale, bakal getun nalika nyawane wis ning tenggorokan.”
- Pitakenan Kritis: Kenging menapa mayit niku nyuwun “Fa Ash-shoddaqa” (Pengen Sedekah)? Kok mboten “Pengen Haji” utawi “Pengen Shalat”?
- Jawabane Ulama: Imam Ibnul Qayyim njelasaken, amargi mayit niku wis weruh ganjaran sedekah sing paling gedhe lan saged nylametake saka panas lan petenge kubur.
- Penyakit Awam: Kita niki kadang eman-eman metu duit nggo masjid/yatim. Tapi yen wis mati, duit niku dadi Rebutan Warisan. Sing mati entuk hisab (tanggung jawab), ahli warise sing entuk enak. Rugi napa rugi?
III. FASE 2: PENGKHIANATAN DUNYA
“Bareng wis mati, digotong menyang kuburan. Iki lho hadits sing dadi judhul pengajian kita.”
DALIL 2: Tiga Pengiring Jenazah (Hadits Shahih)
Rasulullah ﷺ paring sabda:
يَتْبَعُ الْمَيِّتَ ثَلَاثَةٌ، فَيَرْجِعُ اثْنَانِ وَيَبْقَى مَعَهُ وَاحِدٌ: يَتْبَعُهُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ وَعَمَلُهُ، فَيَرْجِعُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ وَيَبْقَى عَمَلُهُ
“Sing ngeterake mayit iku ana telu: Keluargane, Bandhane, lan Amale. Sing loro bakal bali mulih (keluarga & bandha), lan sing siji bakal tetep manggon ngancani dheweke, yaiku Amale.”
(HR. Bukhari no. 6514 & Muslim no. 2960).
Syarah Menukik (Ibnu Hajar – Fathul Bari):
- Keluarga (Ahlu): Bojo sing ayu/ganteng, anak sing lucu. Tekan kuburan nangis. Tapi bareng wis diurug lemah, 7 langkah saking kuburan, dheweke wis mikir: “Biayane pira?” Utawi “Warisan bapak piye?”
- Harta (Maalu): Mobil Alphard/Pajero? Mung parkir ning njaba pager makam. Ora wani mlebu.
- Logika: Bapak-bapak, bayangke. Panjenengan dikunjara (dipenjara) ning Nusakambangan. Bojo ora oleh melu. Anak ora oleh melu. HP ora oleh digawa. Sepi nyenyet. Kuburan niku luwih medeni tinimbang penjara dunya.
IV. FASE 3: KANCA SEJATI ING RUANG GELAP
“Lha sakniki, sinten sing wani nemani panjenengan ing njero tanah sing peteng dhedhet niku?”
DALIL 3: Wujud Amal ing Alam Barzah (Hadits Panjang Bara’ bin Azib)
Rasulullah ﷺ nyritakake kahanan mukmin ing njero kubur. Nalika wis bisa njawab pitakone Munkar & Nakir…
…وَيَأْتِيهِ رَجُلٌ حَسَنُ الْوَجْهِ حَسَنُ الثِّيَابِ طَيِّبُ الرِّيحِ، فَيَقُولُ: أَبْشِرْ بِالَّذِي يَسُرُّكَ… فَيَقُولُ لَهُ: مَنْ أَنْتَ؟ فَوَجْهُكَ الْوَجْهُ يَجِيءُ بِالْخَيْرِ، فَيَقُولُ: أَنَا عَمَلُكَ الصَّالِحُ
“…Lajeng teka sawijining wong lanang sing wajahipun ngganteng/padhang, klambine apik, lan ambune wangi. Wong iku matur: ‘Bungaha sira kanthi janji Allah…’ Mayit mau takon: ‘Sampeyan niku sapa? Wajahmu nggawa kabar gembira.’ Wong iku njawab: ‘AKU IKI AMAL SHOLEHMU’.”
(HR. Ahmad, Abu Dawud, lan Al-Hakim. Dishahihkan Al-Albani ing Ahkamul Janaiz).
Visualisasi “Lentera” (Nyambung Puisi):
- Ing tengah peteng niku, Amal Sholeh (Shalat, Poso Ramadhan, Sedekah) njelma dadi Cahaya/Lentera utawi wujud tiyang ingkang ngganteng lan wangi.
- Dheweke sing bakal ngomong: “Aja wedi… Biyen kowe kesel poso, saiki aku ngancani kowe. Biyen kowe ngantuk maca Qur’an, saiki aku dadi lampu kagem kuburmu.”
- Kosokwangsulipun (Naudzubillah): Kagem tiyang sing amale elek, sing teka niku wujud wong elek, ireng, lan ambune bacin. “Aku iki dosamu, aku iki ghibahmu, aku iki korupsimu.”
V. FASE 4: RAMADHAN MOMENTUM “NATA ATI”
Wulan Ramadhan ingkang rawuh menika minangka kesempatan emas kagem “ngisi ulang” lentera kita. Wonten kalih amalan Ramadhan ingkang secara khusus dipun sebat Nabi ﷺ badhe dados pembela ing akhirat:
1. Syafaat Poso lan Al-Qur’an Nabi ﷺ paring sabda:
الصِّيَامُ وَالْقُرْآنُ يَشْفَعَانِ لِلْعَبْدِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
“Poso lan Al-Qur’an iku bakal paring syafaat (pitulungan/pembelaan) kagem kawula ing dina Kiamat.” Poso matur: “Duh Gusti, kula sampun ngalangi dheweke saking dahar lan syahwat ing wekdal siyang, mila paringana idin kula paring syafaat.” Al-Qur’an matur: “Duh Gusti, kula sampun ngalangi dheweke saking tilem ing wekdal dalu, mila paringana idin kula paring syafaat.” (HR. Ahmad, Shahih).
2. Sedekah Minangka Bukti lan Cahya Rasulullah ﷺ ugi ngendika:
وَالصَّلَاةُ نُورٌ، وَالصَّدَقَةُ بُرْهَانٌ
“Shalat iku cahya, lan sedekah iku bukti.” (HR. Muslim).
Wulan Ramadhan menika wulanipun Al-Qur’an (Syahrul Qur’an) lan wulanipun Sedekah. Menawi kita saged ngoptimalaken Ramadhan, ateges kita nembé nyiapaken “Lentera” lan “Genset” (sumber cahya) ingkang paling terang kagem madhangi kubur kita mangke.
Ramadhan niku sanes mung pestane “Sirup lan Kolak”. Ramadhan niku Proyek Ngeduk Sumur Cahya.
3 Poso Minangka Tameng (Junnah)
الصِّيَامُ جُنَّةٌ يَسْتَجِنُّ بِهَا الْعَبْدُ مِنَ النَّارِ
“Poso iku tameng (perisai) sing digunakake kawula kanggo ngelindungi awake saka neraka.”
(HR. Ahmad 3/396, Shahih).
5: Syafaat Al-Qur’an
اقْرَءُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ شَفِيعًا لِأَصْحَابِهِ
“Wacanen Al-Qur’an, amarga dheweke bakal teka ing dina kiamat minangka pemberi syafaat (pembela) kagem wong sing maca.”
(HR. Muslim no. 804).
Dudutan (Kesimpulan):
- Sadar Diri: Bojo lan bandha mung titipan. Aja nganti tresna donya ngalahake tresna akhirat.
- Siap-Siap: Kuburan niku “Ruang Gelap”. Butuh “Genset” lan “Lentera”.
- Aksi: Ramadhan tahun niki, mangga dipun niati “Aku arep golek kanca sing setia kanggo ning kuburan.”
Penutup Puisi (Kanthi nada serius/sedhih):
Perlahan namun pasti… Setiap yang bernyawa pasti mati…
Di saat dikubur sendiri… Semuanya kembali dengan mimpi-mimpi…
Hanya amalmu yang setia menemani…
Wallahu a’lam bish-shawab.
Wassalamu’alaikum Warahmatullahi Wabarakatuh.