Kanca Sing Nggawa Swarga

Judhul: “GETHUN MBURI ORA ANA GUNANE: Milih ‘Circle’ Sing Nggawa Swarga”

Dening: Pinggir Wiyono, S.Pd., M.Pd.

(Abu Najieb / Santri Lawu)

I. MUKADIMAH

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ… أَمَّا بَعْدُ

Bapak-bapak, Ibu-ibu jamaah rahimakumullah…

Pripun kahananipun? Mugi-mugi panjenengan sedaya tansah dipun ubengi dening tiyang-tiyang ingkang shalih.

Bapak-Ibu, lare-lare enom jaman sakniki niku asring sanget mbanggakake kanca-kancane. Istilahe sakniki niku “Bestie” (kanca kenthel) utawi “Circle” (kelompok kumpul-kumpul). Wonten circle sepedahan, circle arisan, circle ngopi, ngantos circle rasan-rasan (ghibah) teng grup WhatsApp.

Mliginipun ing wulan Ramadhan ngeten niki, kathah sanget acara Bukber (Buka Bersama) kalih circle-e piyambak-piyambak. Reuni SD, reuni SMP, reuni SMA.

Sajatosipun Bukber niku sae kagem silaturahmi. Nanging, nyuwun pangapunten, asring kedadosan amargi asyik ngobrol kalih kanca-kancane, ngantos sholat Maghrib-e kelewat, utawi sholat Isya’ lan Tarawih-e ditinggal amargi tasih antri bayar es buah utawi asyik foto-foto.

Niki lho bahayane kanca! Kanca niku saged nggeret kita dhateng masjid, nanging ugi saged nggeret kita ninggalake kewajiban. Menawi mboten ngatos-atos, kanca ingkang asring diajak ngguyu-ngguyu bareng teng donya niki, mbenjang ing akhirat badhe ndamel kita nangis getih lan nyakot driji!

Pramila, dinten menika kita badhe mbedhah setunggal pepeling ingkang nggegirisi saking Al-Qur’an babagan penyesalan (gethun) ingkang mboten wonten gunanipun.

II. INTI MATERI: BEDHAH SURAT AL-FURQAN AYAT 27-29

Gusti Allah ﷻ paring gegambaran ingkang cetha sanget babagan tiyang ingkang klentu milih kanca, wonten ing Surat Al-Furqan ayat 27-29:

وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى يَدَيْهِ يَقُولُ يَا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلاً . يَا وَيْلَتَى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلَاناً خَلِيلاً . لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءنِي وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِلْإِنسَانِ خَذُولاً

Artosipun:

“Lan (elinga) ing dina (kiamat) nalika wong-wong sing zalim iku nyakot keloro tangane, sinambi muni: ‘Aduh, seumpama biyen aku njupuk dalan (petunjuk) bebarengan karo Rasul. Cilaka temenan aku! Seumpama biyen aku ora ndadekake si Fulan dadi kanca kenthelku (khalil). Satemene dheweke wis nasarake (nyesatkan) aku saka Al-Qur’an sakwise (Al-Qur’an iku) teka marang aku. Lan setan iku pancen khianat marang manungsa (mblenjani janji)’.”

Mangga kita udari rahasia ageng ingkang sumimpen wonten ing ayat menika mawi tafsiripun para Ulama Salaf:

1. Gethun Ingkang Paling Puncak (Nyakot Keloro Tangan)

Bapak-Ibu, cobi dipun gatosaken ukara: “يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى يَدَيْهِ” (Wong sing zalim iku nyakot keloro tangane).

Biyasane, tiyang menawi gethun niku namung nyakot setunggal driji, utawi ngethok bathuk (tepok jidat). Nanging ing dinten kiamat, saking ngenes lan lara atine, tiyang niku ngantos nyakot keloro tangane (tangan tengen lan kiwa) ngantos ajur!

Kenging menapa ngantos kados mekaten? Amargi piyambakipun ningali kanca-kancane biyen ingkang shalih mlebet swarga, dene piyambakipun diseret dhateng neraka namung gara-gara ndherek kanca sing salah.

Syarah Salaf (Imam Ibnu Katsir):

Al-Hafizh Ibnu Katsir rahimahullah njelasaken ing kitab tafsiripun: “Ayat iki sifate umum kanggo sapa wae sing zalim, sing nyingkiri dalane Rasulullah ﷺ, lan luwih milih ngetutake dalane kanca-kancane sing ala. Ing dina Kiamat, rasa getune ora bisa digambarake maneh.”

2. Pengaruhe Kanca Kenthel (Khalil)

Tembung “Khalil” ing mriki sanes namung kanca biasa, nanging kanca ingkang paling raket, ingkang asring dicurhati, ingkang asring diajak mangan bareng.

Kanca niki ibarat parfum. Menawi panjenengan srawung kalih bakul minyak wangi, senajan panjenengan mboten tumbas, panjenengan ketempelan wangine. Nanging menawi srawung kalih pandhe wesi, panjenengan saged kecipratan genine utawi ketempelan mambu keluk (asap) sing mboten enak.

Dalil Ilmiyah:

Rasulullah ﷺ paring pepeling ingkang landhep:

الْمَرْءُ عَلَى دِينِ خَلِيلِهِ فَلْيَنْظُرْ أَحَدُكُمْ مَنْ يُخَالِلُ

“Agamane sawijining manungsa iku gumantung marang agamane kanca kenthele (khalile). Mula, gatekna temenan sapa sing dadi kancamu.” (HR. Abu Dawud no. 4833 lan Tirmidzi no. 2378, dishahihaken Al-Albani).

Menawi kanca kita senenge numpuk bandha saking utang riba, lambene asring ngucap elek, lan males sholat… mboten dangu malih, ati kita badhe ketularan males lan ngremehake dosa!

3. Kanca Ingkang Ngalangi Saking Al-Qur’an (Adhallanii ‘anidz-Dzikri)

Kanca ingkang awon niku mboten mesthi ngajak panjenengan mabuk utawi main judi. Kadhangkala kanca ingkang awon niku namung ngajak panjenengan LALI.

Ngajak lali wektu sholat amarga kakehan dolan. Ngajak lali maca Al-Qur’an amarga dikirimi video-video lucu utawi gosip teng grup WhatsApp ngantos wayahe entek.

Niki kanca ingkang “Adhallanii ‘anidz-Dzikri” (nasarake saka pituduh lan dzikir). Piyambakipun kados agen-agen setan ingkang wujudipun manungsa, ingkang narik panjenengan saking Jalur Tol Swarga, mlebet dhateng dalan buntu Neraka.

III. KESIMPULAN (DUDUTAN) LAN PANUTUP

Jamaah rahimakumullah,

Saking ayat-ayat ingkang nggeteraken ati menika, mangga kita dadosaken pandom kagem ndandani srawung kita:

Audit (Seleksi) Kanca Kita: Cobi dipun cek grup-grup WhatsApp utawi kanca nongkrong panjenengan. Menawi kathah ngobrolake aibing tangga utawi maksiat, enggal-enggal tebihi (pamit/keluar). Golek kanca sing asring ngelingake babagan sholat lan akhirat.
Kaluwarga Minangka Circle Utama: Padosi kanca-kanca shalih kagem lare-lare lan santri-santri kita. Amargi lare niku langkung gampang ngetutake kancane tinimbang ngetutake wong tuwane.
Mbangun Paseduluran Amarga Allah: Kanca ingkang dibangun amarga dhuwit utawi hobi, badhe pedhot ing akhirat (malah badhe dadi musuh siji lan sijine). Nanging kanca ingkang dibangun amarga Allah, badhe kekal ngantos swarga.

Donga Panutup:

Ya Allah, Paduka dadosaken manah kawula tansah pepadhang kanthi cahya Al-Qur’an. Paringana kawula kanca-kanca ingkang shalih, ingkang saged nggeret astaning kawula pinuju Swarga-Mu, lan tebihaken kawula saking kanca-kanca ingkang ndamel kawula lali dhumateng dhawuh-Mu. Sampun ngantos Paduka dadosaken kawula hamba ingkang gela lan nyakot tanganipun ing dinten akhir.

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

وَصَلَّى اللَّهُ عَلَى نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَسَلَّمَ

وَالسَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ